Granice działki: ewidencja, płot i wznowienie znaków

Ewidencja zapisuje działkę jako numeryczny opis granic z danymi o punktach granicznych i z tych współrzędnych oblicza jej powierzchnię (§ 16 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Przy każdym punkcie wykazuje między innymi sposób pozyskania danych i informację, czy punkt spełnia standardy dokładnościowe (§ 17), więc punkt o słabszej dokładności potrafi nie zgadzać się z kamieniem granicznym w terenie.

Powierzchnię wykazuje się z dokładnością zapisu do 0,0001 ha, czyli do metra kwadratowego. Działki, dla których od założenia ewidencji pola nie obliczono z taką dokładnością, mogą mieć powierzchnię zapisaną do 0,01 ha, czyli do 100 m² (§ 16 ust. 3). Okrągła liczba setek metrów w wypisie bywa właśnie takim zapisem.

Wznowienie znaków granicznych jest drogą prostszą. Przesunięte, uszkodzone albo zniszczone znaki geodeta odtwarza bez postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające określić ich pierwotne położenie, a o czynnościach zawiadamia strony i spisuje protokół (art. 39 ust. 1, 3 i 4 Prawa geodezyjnego). Tak samo wyznacza się punkty graniczne ujawnione wcześniej w ewidencji (art. 39 ust. 5).

Gdy dokumentów brakuje albo sąsiedzi się nie zgadzają, zostaje rozgraniczenie. Prowadzi je wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w terenie pracuje upoważniony geodeta, który bierze pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty (art. 29 i 31). Ugoda zawarta przed geodetą ma moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4), a gdy do niej nie dojdzie i nie ma podstaw do decyzji, sprawa trafia do sądu (art. 34).

Płot stojący latami w złym miejscu potrafi przesunąć granicę prawnie. Kto posiada cudzy pas gruntu jako posiadacz samoistny, nabywa jego własność przez zasiedzenie po 20 latach, a w złej wierze po 30 (art. 172 Kodeksu cywilnego). Dlatego rozbieżność między płotem a ewidencją wyjaśnia się przed zakupem, a nie po nim.

Kodeks cywilny każe sąsiadom ponosić po połowie koszty rozgraniczenia oraz urządzenia i utrzymania stałych znaków granicznych (art. 152). W postępowaniu przed wójtem koszty obciążają jednak stronę, na której żądanie je poniesiono (art. 262 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), więc wnioskodawca płaci najpierw sam, a połowy może dochodzić od sąsiada. Mury, płoty i miedze stojące na granicy domniemywa się jako służące obu stronom (art. 154 § 1).

Raport podaje powierzchnię z ewidencji, a gdy starosta jej nie publikuje, liczy ją z obrysu działki i mówi, że to wyliczenie. Z tego samego obrysu podaje szerokość i długość działki i ostrzega przed wąskim paskiem, ale płotu z granicą nie porównuje, bo bez pomiaru w terenie nie da się tego zrobić.