Rów melioracyjny na działce: kto go utrzymuje i co wolno

Rów to w Prawie wodnym sztuczne koryto prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu (art. 16 pkt 47). Rowy są urządzeniami wodnymi (art. 16 pkt 65), a jeżeli służą regulacji stosunków wodnych dla poprawy zdolności produkcyjnej gleby, także urządzeniami melioracji wodnych (art. 195 i art. 197 ust. 1 pkt 1). Do tych urządzeń należą też drenowania, czyli przewody pod ziemią, których przy oglądaniu działki nie widać (art. 197 ust. 1 pkt 2).

W ewidencji gruntów grunt pod rowem ma symbol W, a grunt pod stawem Wsr, i oba należą do użytków rolnych (§ 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Rów wykazany w ewidencji zajmuje więc część działki rolnej, a na działce budowlanej oznacza pas, który trzeba uwzględnić przy wjeździe, ogrodzeniu i fundamentach.

Utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia obejmuje działalność spółki wodnej działającej na terenie gminy, do tej spółki (art. 205). Gdy obowiązek nie jest wykonywany, Wody Polskie ustalają decyzją szczegółowy zakres i terminy prac, proporcjonalnie do korzyści właścicieli (art. 206). Właściciele gruntów, także sąsiednich, muszą umożliwić wejście na grunt osobom, które rów utrzymują (art. 208).

Spółka wodna to dobrowolne zrzeszenie, które może utrzymywać urządzenia melioracji wodnych (art. 441). Jej członek płaci składki proporcjonalne do korzyści z działalności spółki (art. 452 i 453), a właściciel, który członkiem nie jest, ale korzysta z urządzeń spółki, może dostać decyzję starosty o świadczeniach na jej rzecz (art. 454). O spółkę wodną warto zapytać przed zakupem, bo to koszt cykliczny, którego nie widać w akcie notarialnym.

Druga opłata dotyczy melioracji wykonanych na koszt Skarbu Państwa. Właściciele gruntów, na które urządzenia wywierają korzystny wpływ, zwracają część kosztów jako opłatę melioracyjną: 20 proc. całkowitych kosztów, pobieraną w 15 równych ratach rocznych (art. 200). Przy zbyciu zmeliorowanego gruntu obowiązek zapłaty przechodzi na nabywcę (art. 202 ust. 2), więc kupujący przejmuje niezapłacone raty razem z działką.

Zasypanie albo zarurowanie rowu jest likwidacją albo przebudową urządzenia wodnego. Prawo wodne każe stosować przepisy o wykonaniu urządzeń wodnych także do ich przebudowy, rozbiórki i likwidacji, z wyłączeniem prac utrzymaniowych (art. 17 ust. 1 pkt 4), a wykonanie urządzeń wodnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 6). Wyjątkiem jest przebudowa rowu polegająca na wykonaniu przepustu lub innego przekroju zamkniętego na długości nie większej niż 10 m, na przykład pod wjazdem, która wymaga zgłoszenia wodnoprawnego (art. 394 ust. 1 pkt 10).

Rów zbiera zwykle wodę także z gruntów sąsiednich. Właściciel nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu wód opadowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a gdy to zrobi, wójt, burmistrz albo prezydent miasta nakazuje mu decyzją przywrócenie stanu poprzedniego (art. 234 ust. 1 i 3). Rów zasypany bez zgody oznacza więc ryzyko dwóch postępowań naraz. Rów wykonany kiedyś bez wymaganej zgody można zalegalizować na wniosek właściciela, a bez legalizacji organ nakłada obowiązek likwidacji (art. 190 ust. 1 i 13).

Raport widzi rów tylko pośrednio, jako użytek W w ewidencji gruntów w punkcie działki i tylko tam, gdzie starostwo publikuje oznaczenia użytków, a ewidencji melioracji wodnych nie odczytuje.