Teren osuwiskowy: co sprawdzić przed zakupem działki

Informacja o osuwiskach leży w dwóch miejscach. Państwowy Instytut Geologiczny prowadzi System Osłony Przeciwosuwiskowej, czyli mapy osuwisk i terenów zagrożonych. Starosta prowadzi rejestr terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi i terenów, na których te ruchy występują (art. 110a Prawa ochrony środowiska), z kartą rejestracyjną dla każdego z nich.

Rejestr starosty opiera się na mapach w skali 1:10 000 i na kartach rejestracyjnych, a obserwacje tych terenów prowadzi się nie rzadziej niż raz na 3 lata i po każdej informacji o nowym ruchu. Rejestr jest bazą dostępną dla starostów i wójtów, więc o kartę dla konkretnej działki pyta się w starostwie, a nie szuka jej w internecie.

„Osuwisko” i „teren zagrożony” to dwie różne rzeczy. Pierwsze znaczy, że ruch mas ziemnych już wystąpił. Drugie, że warunki sprzyjają jego wystąpieniu. Ustawa rozumie przez ruchy masowe osuwanie, spełzywanie i obrywanie powierzchniowych warstw skał, zwietrzeliny i gleby, czyli nie tylko widowiskowe zsuwy zbocza.

Plan miejscowy musi obowiązkowo określić granice i sposób zagospodarowania obszarów osuwania się mas ziemnych (art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu), a plan ogólny uwzględnia tereny zagrożone ruchami masowymi. To w planie albo, gdy planu nie ma, w warunkach zabudowy, a nie na mapie geologicznej, stoi odpowiedź na pytanie, czy wolno tu budować i na jakich warunkach.

Przy budowie rozporządzenie o geotechnicznych warunkach posadawiania wymienia zjawiska osuwiskowe wśród tych, które czynią warunki gruntowe skomplikowanymi. Obiekt w takich warunkach trafia do trzeciej kategorii geotechnicznej, a wtedy oprócz opinii geotechnicznej potrzebne są dokumentacja badań podłoża, projekt geotechniczny i dokumentacja geologiczno-inżynierska.

Mapa ma granice dokładności i jej autor mówi o nich wprost. PIG-PIB opisuje szacowaną dokładność danych SOPO w warunkach ich wykorzystania i zaznacza, że mapy topograficzne pod nimi mają różną aktualność. Mapa powie, że działka leży w zasięgu osuwiska, ale nie powie, czy dotyczy to akurat miejsca pod dom.