Wyłączenie gruntu z produkcji rolnej: procedura

Nie każdy grunt rolny wymaga tej decyzji i to jest pierwsza rzecz do ustalenia. Wyliczenie z art. 11 ust. 1 obejmuje użytki rolne klas I, II, III, IIIa i IIIb bez względu na pochodzenie gleby, a klasy IV, IVa, IVb, V i VI tylko wtedy, gdy gleba jest pochodzenia organicznego. Użytek klasy V wytworzony z gleby mineralnej w tym wyliczeniu się nie mieści.

Do 24 września 2023 roku ustawy nie stosowało się do użytków rolnych położonych w granicach administracyjnych miast, bo mówił tak art. 5b. Przepis ten został uchylony ustawą z 7 lipca 2023 roku o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Poradniki napisane wcześniej nadal powtarzają, że w mieście wyłączenie nie jest potrzebne, i od tej daty jest to nieprawda.

Wniosek składa się w starostwie powiatowym, bo w sprawach ochrony gruntów rolnych właściwy jest starosta (art. 5 ust. 1). W mieście na prawach powiatu tę samą sprawę prowadzi urząd miasta. Grunty leśne mają inny organ: dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, a na obszarze parku narodowego dyrektora parku.

Postępowanie kończy się decyzją i biegnie w terminach kodeksu postępowania administracyjnego, czyli miesiąc, a w sprawie szczególnie skomplikowanej dwa miesiące od wszczęcia. Przy klasach IV, IVa, IVb, V i VI z gleb organicznych sam wniosek jest wiążący, a decyzja ma charakter deklaratoryjny (art. 11 ust. 1b), więc urząd nie ocenia, czy się zgadza.

Opłata ma dwie części: jednorazową należność oraz opłatę roczną w wysokości dziesięciu procent należności, płaconą przez dziesięć lat przy wyłączeniu trwałym. Należność za hektar podaje sama ustawa i dla gruntów ornych wynosi od 437 175 zł przy klasie I do 87 435 zł przy klasie VI. Nie płaci się jej jednak od kwoty z tabeli.

Decyduje o tym art. 12 ust. 6: należność pomniejsza się o wartość gruntu według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w dniu faktycznego wyłączenia. Tam, gdzie ziemia jest droga, to pomniejszenie potrafi znieść opłatę w całości. Dlatego kwota z kalkulatora w internecie prawie nigdy nie odpowiada temu, co naliczy starostwo.

Osobno działa zwolnienie z art. 12a. Obowiązek zapłaty należności i opłat rocznych nie dotyczy wyłączenia na cele budownictwa mieszkaniowego do 0,05 ha przy budynku jednorodzinnym oraz do 0,02 ha na każdy lokal mieszkalny przy budynku wielorodzinnym. Zwolnienie mówi o budownictwie mieszkaniowym, więc garaż, wiata czy budynek rekreacji indywidualnej się w nim nie mieszczą.