Mapa ewidencyjna: jak ją czytać i skąd ją wziąć

Treść mapy wylicza § 26 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Są na niej granice i numery działek, punkty graniczne, kontury budynków z oznaczeniem rodzaju i numerem najwyższej kondygnacji, kontury użytków gruntowych i kontury klasyfikacyjne z ich oznaczeniami, granice gmin i obrębów, nazwy ulic z numerami porządkowymi oraz siatka kwadratów opisana współrzędnymi. Nie ma na niej sieci uzbrojenia, ogrodzeń ani drzew, bo te należą do mapy zasadniczej.

Numer w środku działki to tylko ostatnia część identyfikatora. Zapis 48/10 oznacza działkę wydzieloną z dawnej działki 48, a pełną postać podaje opis mapy, który według tego samego paragrafu zawiera identyfikator i nazwę jednostki ewidencyjnej oraz numer i nazwę obrębu. Kto przepisuje numer z mapy do umowy albo do wniosku, powinien przepisać go razem z obrębem.

Przy narożnikach działki stoją znaki punktów granicznych. Znaki umowne z rozporządzenia o mapie zasadniczej, stosowane także przy mapie ewidencyjnej, odróżniają punkt stabilizowany od niestabilizowanego, czyli taki, który według ewidencji utrwalono w terenie znakiem granicznym, od takiego, przy którym znaku nie ma. Gdy wszystkie narożniki są niestabilizowane, nie zakładaj, że w gruncie znajdziesz kamienie, a płot mógł stanąć tam, gdzie wskazał go poprzedni właściciel.

Kontury użytków i klas czyta się po oznaczeniach w ich obrysie. Litera R oznacza grunty orne, Ł łąki trwałe, a B tereny mieszkaniowe, zaś zapis w rodzaju RIVa łączy użytek z klasą gleby. Jedna działka bywa pocięta na kilka takich konturów i dopiero mapa pokazuje, gdzie kończy się część zabudowana, a zaczyna grunt orny albo łąka, co ma znaczenie przy planowaniu miejsca na dom.

Przy budynku mapa podaje oznaczenie rodzaju i numer najwyższej kondygnacji nadziemnej, a przy budynku podziemnym numer najniższej kondygnacji jako liczbę ujemną. To pozwala od razu zestawić mapę z ogłoszeniem. Dom opisany jako piętrowy, a na mapie z jedną kondygnacją, albo budynek gospodarczy, którego na mapie nie ma, to sprawa do wyjaśnienia ze sprzedającym przed podpisaniem umowy.

Skala mapy ewidencyjnej nie jest stała. Ustawa wymienia skale od 1:500 do 1:5000 (art. 4 ust. 1e Prawa geodezyjnego), a rozporządzenie każe generować mapę w skali zapewniającej czytelność. Wyrys w skali 1:2000 wystarczy, żeby zobaczyć kształt działki i jej sąsiadów, ale nie do mierzenia linijką odległości domu od granicy: 1 mm na wydruku to tam 2 m w terenie. Odległości potrzebne do projektu mierzy geodeta na mapie do celów projektowych.

Przeglądanie jest bezpłatne. Ustawa zwalnia z opłat udostępnianie identyfikatorów i geometrii działek oraz identyfikatorów, geometrii i rodzaju budynków (art. 40a ust. 2 pkt 1 lit. i i j), dlatego geoportal krajowy pokazuje granice i numery bez logowania. Informacje z ewidencji są jawne i każdy może żądać ich udostępnienia, a ograniczenie dotyczy danych właścicieli (art. 24 ust. 2, 4 i 5).

Wyrys z mapy ewidencyjnej wydaje starosta, w mieście na prawach powiatu prezydent miasta. Opłaty podaje tabela nr 11 załącznika do Prawa geodezyjnego i nie ma ich w corocznym obwieszczeniu o waloryzacji stawek, więc obowiązują kwoty z ustawy. Wypisy i wyrysy noszą klauzulę „Dokument niniejszy jest przeznaczony do dokonywania wpisu w księdze wieczystej”, a wypis bez niej nazywa się uproszczonym (§ 36 ust. 6 i 7 rozporządzenia). O tym, czy do aktu potrzebny jest sam wypis, czy także wyrys, decyduje notariusz.