Stare zdjęcia lotnicze: co było kiedyś na działce

Zasób centralny gromadzi fotogrametryczne zdjęcia lotnicze cyfrowe i analogowe. GUGiK podaje, że sięgają 1951 roku, analogowe mają skale od 1:3000 do 1:35 000, a cyfrowe piksel terenowy od 3 do 50 cm, w wersji czarno-białej, barwnej i w podczerwieni. Obok nich leżą ortofotomapy archiwalne, czyli zdjęcia już przetworzone do postaci mapy, na które da się nałożyć granice działek.

Najwięcej mówią zmiany, których dziś nie widać. Zagłębienie terenu, które na kolejnych zdjęciach się wypełnia, jaśnieje, a potem zarasta trawą, może oznaczać zasypane wyrobisko albo dzikie wysypisko. Rejestr składowisk odpadów GIOŚ, rocznik 2024, liczy w całym kraju 575 obiektów i takiego dołu w nim nie ma, a pod domem oznacza on grunt nasypowy o nieznanym składzie.

Staw albo oczko wodne zasypane przed laty zostawia na zdjęciach ślad: najpierw ciemną plamę wody, potem błoto i świeży nasyp. Taki grunt bywa mokry i słabo nośny, a w miejscu dawnego rowu czy cieku woda potrafi wracać po ulewach. Zdjęcia wczesnowiosenne, wykonane przed rozwojem liści, pokazują też podmokłe obniżenia i stojącą wodę na polu.

Rozebrany budynek gospodarczy, dawna obora albo plac maszyn zostawiają w ziemi fundamenty, gruz, a czasem zanieczyszczony grunt. Na zdjęciach widać ich obrys i lata, w których stały, a to pytanie do sprzedającego, czy fundamenty usunięto, czy tylko przysypano.

Seria zdjęć pokazuje też, od kiedy płot stoi tam, gdzie stoi, i od kiedy przez działkę jeździ się do sąsiada. Własność cudzego pasa gruntu można nabyć przez zasiedzenie po 20 latach posiadania samoistnego, a w złej wierze po 30 (art. 172 Kodeksu cywilnego), a służebność gruntową tylko wtedy, gdy korzystano z trwałego i widocznego urządzenia (art. 292). GUGiK wymienia zdjęcia lotnicze wśród materiałów dowodowych w postępowaniach sądowych i administracyjnych.

Zalanie widać tylko wtedy, gdy nalot wypadł w czasie wysokiej wody, więc datę każdego zdjęcia trzeba sprawdzić w skorowidzu. O zagrożeniu na przyszłość mówią mapy zagrożenia powodziowego Wód Polskich, a stare zdjęcie jest uzupełnieniem, które może pokazać, że woda już tam była.

Za darmo obejrzysz ortofotomapy archiwalne. GUGiK udostępnia usługę przeglądania z wyborem daty, która dla ortofotomapy standardowej sięga 1995 roku, a dla wysokiej rozdzielczości 2012 roku, a archiwalne arkusze pobierzesz ze skorowidza ortofotomapy według aktualności. Sprawdziliśmy to 15 października 2026 r.: w punkcie w Krakowie skorowidz pokazał arkusze z 17 dat od 1997 do 2025 roku, a w punkcie w gminie Kocmyrzów-Luborzyca z 9 dat.

Starsze zdjęcia znajdziesz w geoportalu w grupie warstw „Skorowidze”, w warstwie zdjęć lotniczych: środki rzutów pokazano tam w przedziałach pięcioletnich od 1951 roku, a po kliknięciu można pobrać darmową miniaturę. Pełną rozdzielczość zamawia się w portalu PZGiK po założeniu konta. Stawka wynosi w 2026 r. 18,78 zł za zdjęcie, a od 1 stycznia 2027 r. 19,29 zł, a kwotę do zapłaty podaje Dokument Obliczenia Opłaty. Stare zdjęcie pokazuje powierzchnię w dniu nalotu, a nie to, co dziś leży pod ziemią, więc wątpliwość z serii zdjęć rozstrzyga dopiero badanie podłoża.