Deszczówka na działce: zbiornik, rozsączanie, opłata

Prawo budowlane każe projektować budynek tak, żeby zapewnić usuwanie wody opadowej (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b). Najprostszą drogą jest zbiornik. Bezodpływowy zbiornik na wody opadowe o łącznej pojemności do 5 m³ nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia (art. 29 ust. 2 pkt 36), a większy, do 15 m³, wymaga zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 38). Wody Polskie w odpowiedziach na często zadawane pytania wyjaśniają, że szczelny zbiornik nie jest urządzeniem wodnym, a korzystanie z zebranej w nim wody do podlewania nie wymaga zgody wodnoprawnej.

Rozsączanie w gruncie jest mniej oczywiste. Wody opadowe nie są w Prawie wodnym ściekami (art. 16 pkt 61 i 64), a usługą wodną jest odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych deszczówki ujętej w systemy kanalizacji deszczowej (art. 35 ust. 3 pkt 7). Jednocześnie do urządzeń wodnych ustawa zalicza wyloty służące do wprowadzania wody do ziemi (art. 16 pkt 65 lit. f), a wykonanie urządzeń wodnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 6). Przydomowej studni chłonnej na deszczówkę ustawa nie wymienia z nazwy, więc przed projektem warto zapytać zarząd zlewni Wód Polskich, jak zakwalifikuje konkretne rozwiązanie. To co innego niż studnia chłonna na oczyszczone ścieki z przydomowej oczyszczalni, która wymaga zgłoszenia wodnoprawnego (art. 394 ust. 1 pkt 13).

Opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej ma trzy warunki łącznie: nieruchomość powyżej 3 500 m², wyłączenie ponad 70% jej powierzchni z powierzchni biologicznie czynnej przez roboty albo obiekty trwale związane z gruntem i brak systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej (art. 269 ust. 1 pkt 1). Takie korzystanie jest szczególnym korzystaniem z wód (art. 34 pkt 4), na które potrzeba pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 2). Opłatę liczy się jako stawkę za metr kwadratowy utraconej powierzchni biologicznie czynnej razy czas w latach (art. 272 ust. 8), a jezdnie dróg publicznych z urządzeniami do retencji albo rozsączania są z niej zwolnione (art. 269 ust. 2).

Ustawa podaje górne stawki tej opłaty: 1,00 zł za 1 m² rocznie bez urządzeń do retencjonowania wody, 0,60 zł przy urządzeniach o pojemności do 10% rocznego odpływu, 0,30 zł przy 10 do 30% i 0,10 zł powyżej 30% (art. 274 pkt 6). Przykład: działka 5 000 m² pod magazyn, z halą i placem na 4 000 m², czyli 80%. Przy stawce górnej bez retencji to do 4 000 zł rocznie, a ze zbiornikiem retencyjnym ponad 30% odpływu do 400 zł. Opłatę ustala wójt, burmistrz albo prezydent miasta i przekazuje ją w informacji ze sposobem obliczenia (art. 272 ust. 22), a 10% wpływów zostaje w budżecie gminy (art. 299 ust. 5).

Ten próg ma znaczenie przy zakupie działki pod usługi, warsztat albo magazyn. Przy domu na 1 200 m² opłata nie powstanie, nawet gdy kostka zajmie pół podwórka, bo działka jest mniejsza niż 3 500 m². Przy działce rekreacyjnej na 4 000 m² próg powierzchni jest przekroczony, ale zabudowa i utwardzenie rzadko zajmują tam ponad 70%.

Plan miejscowy ustala obowiązkowo minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej i zasady budowy infrastruktury technicznej (art. 15 ust. 2 pkt 6 i 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), a w ramach tych zasad bywa tam nakaz zagospodarowania deszczówki na własnej działce. Wtedy rozsączanie albo zbiornik nie jest wyborem, tylko warunkiem projektu. Do tego dochodzi sąsiad: wody nie wolno kierować na jego grunt ze szkodą, o czym piszemy przy nachyleniu terenu.

Czy rozsączanie w ogóle zadziała, rozstrzyga grunt. Piasek zwykle dobrze przyjmuje wodę z dachu, glina albo wysoka woda gruntowa często nie przyjmie jej wcale i wtedy zostaje zbiornik z przelewem albo kanalizacja deszczowa w ulicy. Wymiar urządzenia projektant dobiera do przepuszczalności gruntu i poziomu wód gruntowych z badań podłoża, a nie z samej powierzchni dachu.

Raport podaje powierzchnię działki, podtopienia i spadek terenu, a w miastach, które publikują dane budynków, także powierzchnię zabudowy budynku, ale kanalizacji deszczowej od sanitarnej nie odróżnia, a przepuszczalności gruntu nie mierzy. Próg 3 500 m² sprawdzisz więc od razu, a o rozsączaniu rozstrzygnie dopiero badanie podłoża.